Nghịch lý thị trường lao động: Trong nước cắt giảm, quốc tế thiếu hụt – cơ hội nào cho lao động Việt?

Làn sóng cắt giảm nhân sự trong nước

Theo số liệu từ báo cáo tài chính và các khảo sát nhân sự, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, hơn 2.500 nhân sự ngân hàng bị tinh giản. Một số nhà băng cắt giảm sâu: LPBank giảm gần 2.000 người, VIB hơn 1.100 người, Sacombank hơn 1.100 người.

Không chỉ ngân hàng, công nghệ cũng lao đao. FPT lần đầu cắt giảm gần 500 nhân sự, VNG giảm hơn 90 người. Ở mảng bán lẻ, Thế Giới Di Động cũng giảm hơn 1.300 lao động.

Khảo sát thị trường quý II/2025 cho thấy:

• 77,4% doanh nghiệp thừa nhận tuyển dụng khó khăn hơn cùng kỳ.
• 72,7% lao động mất việc quay lại thị trường, nhưng chỉ 24,7% tìm được việc phù hợp trong ngắn hạn.
  

Nguyên nhân chính được chỉ ra là tái cấu trúc hoạt động, siết chi phí và chuyển đổi số. Nhiều vị trí truyền thống, đặc biệt là vận hành – hành chính, trở nên dư thừa trước làn sóng AI và tự động hóa

Thiếu hụt nhân lực ở nhiều ngành và quốc tế

Trong khi một số lĩnh vực cắt giảm mạnh, nhiều ngành lại “khát” lao động. Tại Việt Nam, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, logistics và dịch vụ trực tiếp (nhà hàng, khách sạn) vẫn khó tuyển người, đặc biệt ở nhóm lao động phổ thông tay nghề.

Bức tranh quốc tế còn rõ ràng hơn:

• Nửa đầu 2025, công nghệ toàn cầu cắt giảm 72.000 việc làm, bán lẻ mất hơn 64.000.
• Tuy vậy, các báo cáo quốc tế dự báo đến 2030, Đông Nam Á thiếu hàng triệu nhân sự công nghệ. Việt Nam riêng có thể thiếu 150.000–200.000 kỹ sư công nghệ mỗi năm.
• Các lĩnh vực y tế, năng lượng tái tạo, logistics, fintech cũng được dự báo tăng mạnh nhu cầu lao động trong giai đoạn 2026–2030.

Nghịch lý cung – cầu lao động

Điểm nghịch lý hiện nay là:

• Người lao động thất nghiệp nhiều, nhưng doanh nghiệp vẫn kêu “tuyển khó”.
• Lao động phổ thông, dịch vụ trực tiếp lại dễ tìm việc hơn so với nhân sự văn phòng.
• Quốc tế thiếu hụt nhân lực công nghệ, trong khi ở Việt Nam, nhiều nhân sự IT lại bị sa thải.

Nguyên nhân chính là lệch pha kỹ năng. Doanh nghiệp cần kỹ năng số, dữ liệu, an ninh mạng, AI… nhưng nhiều lao động chưa kịp trang bị, dẫn đến tình trạng “cung có – cầu có – nhưng không gặp nhau”.

Cơ hội nào cho lao động Việt?

Các chuyên gia cho rằng đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội:

• Trong nước: Lao động cần nhanh chóng nâng cao kỹ năng số, ngoại ngữ và dịch vụ để thích ứng với nhu cầu mới. Ngành dịch vụ trực tiếp và sản xuất vẫn là mảnh đất tiềm năng cho việc làm ổn định.
• Quốc tế: Với tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ toàn cầu, lao động Việt có lợi thế nếu tận dụng được các chương trình hợp tác đào tạo, xuất khẩu lao động kỹ năng cao. Các lĩnh vực y tế, năng lượng xanh, logistics quốc tế cũng là hướng mở.
• Chính sách: Cần thúc đẩy mạnh mẽ chương trình reskilling và upskilling (đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng), kết nối cung – cầu qua nền tảng số, đồng thời hỗ trợ lao động thất nghiệp tiếp cận cơ hội mới nhanh hơn.

Thị trường lao động Việt Nam 2025 đang trong trạng thái nghịch lý kép: một bên cắt giảm hàng loạt, một bên thiếu hụt trầm trọng. Tuy vậy, cơ hội vẫn rộng mở nếu lao động chủ động nâng cấp kỹ năng và nắm bắt xu hướng dịch chuyển toàn cầu.